At alırken nelere dikkat edilmeli: önce atın işi belli olsun
At alırken ilk dikkat edilecek şey, atın sizin yanınızda ne iş yapacağıdır. Yarış için alınan tayda pedigri ve vücut yapısı öne çıkar; binek atta mizaç ve eğitim, damızlık kısrakta doğum geçmişi ve sağlık kayıtları. Bunlar karışınca güzel ama işe yaramayan bir at alınır. Elinizdeki atı satıp yerine başkasını alacaksanız atınızı satma işini de aynı süreçte yürütebiliriz.
Bu yüzden ilk sorumuz atın rengi ya da ırkı olmaz. Haftada kaç gün bineceğinizi, atın pansiyonda mı kendi ahırınızda mı kalacağını, her gün ata kimin bakacağını sorarız. Cevaplar aday listesini kendiliğinden daraltır. Yarış için bakıyorsanız satılık yarış tayı sayfasındaki notlar da işinize yarar.
| Amaç | İlk baktığımız | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Binek ve arazi | Mizaç, ağız yumuşaklığı, arazide ürkme tepkisi | Yeni kırılmış, yeşil bir ata acemi binicinin binmesi |
| Yarış | Pedigri, bacak dizilişi, kalp ve solunum | Yalnız babasının adına bakıp anne hattını atlamak |
| Damızlık kısrak | Doğum geçmişi, üreme muayenesi, anne hattı | Kaydı belirsiz, yaşı ilerlemiş kısrağı almak |
| Çocuk binicisi | Sakinlik, yaş, gürültüye tepki | Küçük boyu uysallık sanmak |
At satın alırken satıcıya sorulacaklar
Satıcıya sorulacak soruların çoğu ata gitmeden, telefonda sorulur ve uymayan atların birçoğu daha o aşamada elenir. Biz şu listeyle ararız:
- Atın doğum yılı ve kimlik belgesinin kimin adına kayıtlı olduğu
- Son bir yılda topallık, sancı (kolik) ya da ameliyat geçirip geçirmediği
- En son ne zaman, kimin tarafından ve hangi gemle binildiği
- Nalbant ve diş kontrolünün en son ne zaman yapıldığı
- Araca binip binmediği, tımarda ve nal çakımında nasıl durduğu
- Satış sebebi
Telefondaki cevaplar ahırda sınanır
Cevabı belirsiz kalan her soruyu not eder, yerinde inceleme gününe bu notlarla gideriz. Satıcının telefonda söylediğiyle atın ahırda gösterdiği uyuşuyor mu, ona bakarız. "Çok sakin" denen atın tavlada kapıyı tekmelemesi, telefondaki bütün cevapları yeniden düşündürür.
Atı yerinde görmeden karar vermiyoruz
Video ön eleme için yeter, karar için yetmez. Kamerada sakin görünen at, yabancı biri tavlaya girince kulaklarını yatırabilir. Bu yüzden atın tavladan çıkışını, yedekte yürüyüşünü ve tırnaklarını verişini kendimiz izleriz. Ziyaretin nasıl geçtiğini çiftlik ziyareti ve deneme binişi sayfasında ayrıntılı anlattık.
Lonjda atın iki yöne de adım, tırıs ve dörtnalda rahat dönüp dönmediğine bakarız. Bir yöne isteksiz dönen at bazen yalnızca o tarafa az çalışılmıştır, bazen de bir bacağını koruyordur. Hangisi olduğunu veteriner söyler.
Safkan Arap atında baş ve boyun bağlantısına, sırtın kısalığına ve kuyruğun taşınışına da bakarız. Yarışa yönelik alımda tip ikinci sıraya düşer; bacak dizilişi, bukağılık açısı, göğüs derinliği ve tırısta adımın uzunluğu öne geçer. Tay alırken atı binişte göremezsiniz, bu yüzden annesini ve varsa aynı anneden önceki tayları görmek isteriz.
Veteriner muayenesi ve evrak: alımın sessiz kısmı
Satın alma öncesi muayeneyi alıcının seçtiği, satıcıyla bağı olmayan bir veterinere yaptırmasını öneririz. Fleksiyon testi, diş kontrolü ve gerekirse röntgenle neye bakıldığı veteriner ön muayene sayfasında yazılı.
Evrak tarafında kimlik belgesindeki mikroçip numarasını atın boynundaki çiple okutup karşılaştırırız. Belgedeki baba ve anne adları satıcının söylediğiyle tutmuyorsa alımı bekletiriz.
Aday listesinde başka yetiştiricilerin atları da olur
Aradığınız at bizim ahırda yoksa tanıdığımız yetiştiricilerdeki atlara da bakarız. Ankara çevresinde Arap atı ve yarış tayı yetiştiren haralarla uzun zamandır görüşüyoruz. Bizim atımız amacınıza uymuyorsa bunu açıkça söyleriz; uymayan atı satmak, birkaç ay sonra yeniden satılığa çıkan bir at demektir.
Çiftlikteki güncel atları satılık atlar sayfasında görebilirsiniz.
İlk kez at alacaklar için kısa bir yol haritası
İlk kez at alıyorsanız atı almadan önce nerede kalacağını ve kimin bakacağını çözün. At, ilk günden yem, su, altlık ve her gün tımar ister. Ata haftada kaç saat ayırabileceğinizi de hesaplayın; haftada bir binilen at ile her gün çalışan at farklı mizaç ister. Kendi ahırınız yoksa Ankara at pansiyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Genel kontrol listemizi at satın alırken nelere dikkat edilmeli rehberinde topladık. Danışmanlık o listeyi sizin baktığınız ata uygular.
Atla birlikte almanız gerekenleri de baştan hesaplayın: yular, yedek ipi, tımar kutusu, eyer ve gem çoğu zaman satışa dahil olmaz. Bizden alınan atlarda atın alıştığı gemi ve eyeri satıcıyla ayrıca konuşmanızı öneririz; at ilk aylarda tanıdığı takımla daha rahat gider.