Satılık yarış tayında aşamalar: sütten kesilmişten koşmuş ata
Satılık yarış tayı dediğimiz at, sütten yeni kesilmiş bir yavru da olabilir, idmana çıkmaya hazır genç bir at da. Hangi aşamada aldığınız önünüzdeki işi ve bekleyeceğiniz süreyi belirler. Aşağıdaki tablo ilanlarda gördüğünüz ifadelerin sahadaki karşılığını gösteriyor.
Erken dönemde alınan tayda bekleme uzun, seçim imkânı geniştir; kırılmış tayda bekleme kısalır ve tayın idmana tepkisi görülmüş olur. Hangisinin size uyduğu, sabrınıza ve tayı nerede büyüteceğinize bağlıdır.
İlanlarda “sahaya inmeye hazır” gibi ifadeler bazen abartılı kullanılır. Bu yüzden tablodaki her aşamayı gösterimde kendi gözünüzle doğrulayın: kırılmış denen tayın eyerlenişini, binici altındaki ilk adımlarını, idmana çıkan tayın galobunu izleyin.
| Aşama | Atın durumu | Alıcıyı bekleyen iş |
|---|---|---|
| Sütten kesilmiş tay | Genelde 4–6 aylıkken anneden ayrılmış, yulara ve yedeğe alışıyor | Büyütme, padok, düzenli tırnak bakımı |
| Yıllık tay | Gelişimi okunmaya başlamış, elle tutulmaya alışık | Kırmaya kadar bekleme ve besleme |
| Kırılmış tay | Eyeri, gemi ve biniciyi kabul ediyor | Antrenöre teslim, idman düzeni |
| Sahaya inmeye hazır | İdman pistinde galop atıyor, start makinesine alışık | Koşu programı ve kayıt işleri |
| Koşmuş at | Koşu geçmişi kayıtlarda görülebilir | Kayıtları sağlık kontrolüyle karşılaştırmak |
Yarış tayının pedigrisinde önce annenin hattına bakıyoruz
Yarış tayının pedigrisinde ilk göze çarpan babanın adıdır; biz ise önce annenin hattına bakarız. Annenin kendisi koşmuş mu, daha önce doğurduğu taylar sahaya inmiş mi, annenin babası hangi mesafelerde iz bırakmış, bunları sorarız. Babası tanınmış ama annesinin hiçbir yavrusu koşmamış bir tay ile adı az bilinen ama anne hattı dolu bir tay arasında ikincisini daha çok konuşuruz.
Koşmuş atların koşu geçmişine TJK’nın sitesinden atın adıyla bakılabilir. Pedigride geçen her adı bu kayıtlarla karşılaştırırız. Satıcının anlattığıyla kayıt birbirini tutmuyorsa bunu alıcıya açıkça söyleriz.
Pedigride aynı aygırın adı yakın kuşaklarda iki kez geçiyorsa bunu not ederiz. Bazı yetiştiriciler bu yakınlığı bilinçli kurar; alıcı olarak bunu bilmeniz, ileride bu taydan damızlık düşündüğünüzde işinize yarar.
Tayın bacağına, bileğine ve sırtına nasıl bakıyoruz
Yarış tayında ilk baktığımız yer ön bacaklardır. Tayı düz zeminde karşımıza alır, bacakların bilekten tırnağa düz inip inmediğine, tırnağın içe ya da dışa basıp basmadığına bakarız. Genç tayda hafif sapmalar büyümeyle ve düzeltici tırnak bakımıyla toparlanabilir; ileri yaşta yerleşmiş bir sapma idmanda bileğe yük bindirir.
Yandan bakınca sırtın kısa, göğsün derin, kalçanın güçlü olmasını isteriz. Tayı padokta serbest bıraktığımızda nasıl dörtnala kalktığını, dönüşte dengesini kaybedip kaybetmediğini izleriz. Bu birkaç dakika fotoğraftan çok daha fazlasını anlatır.
Tayı aynı gün iki kez görmek isteyen alıcılar olur: sabah padoktan yeni alınmışken ve öğleden sonra dinlenmişken. Bir tayın sabah biraz kasılı, öğleden sonra rahat yürümesi olağandır; iki gösterimde de aynı bacağı kollayan tayda ise veteriner muayenesi şarttır.
Ön bacakta tırnağın yere önce dış ya da iç kenarıyla değmesi hafif bir sapmanın işaretidir. Bunu tayı sert ve düz bir zeminde, yavaş yürürken görürsünüz.
- Bilekte şişlik, sıcaklık ya da elle bastırınca kaçma
- Tırnakta çatlak, düşük topuk
- Dişlerin kayıttaki yaşla uyumu
- Yürürken bir arka ayağın yere sürtmesi
- Gözlerde bulanıklık ya da akıntı
Sahaya inmeye hazır tay ne demek
Sahaya inmeye hazır tay; kırılmış, binici altında idman pistinde galop atabilen ve start makinesine girip çıkmaya alışmış attır. Bu noktaya gelmiş tay antrenörüne gittiğinde temel eğitimle vakit kaybetmez, doğrudan kondisyon çalışmasına geçer.
Yarış tayları binek atlara göre daha erken kırılır; zamanlamayı ırka, tayın gelişimine ve antrenörün programına göre belirleriz. O güne kadar yular, yedekte yürütme, tımar ve ayak verme oturmuş olur. Tay kırma ve ilk eğitim sayfasında tayın eyeri, gemi ve biniciyi nasıl kabul ettiğini adım adım yazdık. Aldığınız tay bu aşamaya gelmemişse kırma işini çiftlikte sürdürebiliriz.
Sahaya inmeye hazır denen bir tayı alırken son idmanlarını izlemek isteyin. Galopta nefesi nasıl, idmandan sonra ne kadar sürede toparlanıyor, start makinesine girerken direniyor mu, bunları kendi gözünüzle görün. Antrenörünüz varsa bu izlemeye onu da çağırın.
TİGEM tay satışından aldığınız tayı birlikte değerlendirelim
TİGEM’in tay satışlarını biz düzenlemiyoruz ve bu satışlarda aracılık yapmıyoruz. Kanalımızda TİGEM elit satışına dair bir video var; o satışları yakından izleyen bir çiftlik olarak alıcılara katalog okuma ve tay seçme konusunda fikir verebiliriz.
Oradan tay aldıysanız tayı çiftliğe getirip birlikte değerlendirebiliriz: bacak dizilişi, tırnak, gelişim, insanla tanışıklık. Tayın büyütülmesi ve ilk eğitimi için pansiyonu da konuşuruz. Satıştan önce katalog üzerinden pedigri okumak isterseniz at alım danışmanlığı kapsamında birlikte çalışırız.
TİGEM satışlarında taylar kısa sürede el değiştirir ve alıcı kararını çoğu zaman katalog, kısa bir gösterim ve kendi gözlemiyle verir. Baktığınız tayların pedigrilerini satıştan önce annelerin önceki yavrularıyla birlikte okursanız salonda karar vermeniz kolaylaşır. Aldığınız tayın il dışına sevki için veteriner sağlık raporu gerekir.
Satılık yarış atı ve TJK kayıtları: devirde nelere bakılır
Yarışa girecek bir atta sahiplik değişikliğinin tek tırnaklı kimlik belgesine ve Jokey Kulübü kayıtlarına işlenmesi gerekir. At sahipliği ve eküri kaydı için kulübün kendi koşulları vardır; bunları alımdan önce doğrudan kulübe sormanızı öneririz.
Bizim tarafımızda iş, belgedeki mikroçip numarasının atın boynundaki çiple tutması, eşkalin atla uyması ve pedigrinin kayıtla aynı olmasıdır. Sözleşmeye tayın adı, doğum yılı, mikroçip numarası ve pedigrisi yazılır. Kimliklendirmesi henüz yapılmamış genç bir tayda bu işin kim tarafından yapılacağı da sözleşmede yer alır.
Sözleşmeye tayın teslim tarihi, teslim yeri ve teslime kadar bakımın kimde olduğu da yazılır. Tay teslimden önce sakatlanırsa ne olacağı baştan açıkça konuşulmuş olmalıdır.
Sahiplik devri tamamlanmadan tayı yarışa yazdırmayı planlamayın. Devir belgelerini satış günü birlikte hazırlar, eksik kalan bir imza ya da belge varsa ne zaman tamamlanacağını sözleşmeye not ederiz.
Yarış tayının beslenmesi ve padok düzeni
Yarış tayı padokta koşarak büyür. Tayın kemiği ve tendonları gün boyu serbest dolaştığı padokta güçlenir; boxta uzun saatler geçiren tay bu gelişimi kaçırır. Gün içinde yaşıtlarıyla padokta kalıp akşam boxa alınan tayda hem hareket hem dinlenme düzeni oturur.
Hızlı büyütmek için aşırı kesif yem vermek tayın eklemlerine zarar verebilir. Kaba yem, yaşa uygun kesif yem ve mineral dengesi tayın düzenli büyümesini sağlar. Satıştan önce tayın aldığı yemi ve miktarını yazılı veririz; yeni ahırda ani yem değişikliği sindirim sorunlarına yol açar.
Parazit ve aşı uygulamalarının tarihlerini de tayla birlikte teslim ederiz. Yeni sahibin veterineri takvimi buradan sürdürür.
Uzaktan yarış tayı alırken video, sevk ve antrenöre teslim
Başka şehirdeki alıcılara tayı önce videoyla gösteririz: padokta serbest hareket, düz zeminde yürüyüş, kırılmışsa lonj ve galop. Görüntülü görüşmeye antrenörünüz de bağlanıp istediği hareketi canlı izleyebilir.
Satış yazılı sözleşmeyle tamamlandıktan sonra tay il dışına veteriner sağlık raporuyla çıkar. At nakliyesi tarafını yetki belgeli nakliyecilerle organize eder, tayı doğrudan antrenörünüzün ahırına gönderiz. Henüz antrenöre gitmeyecekse tay pansiyonda kalıp idman öncesi çalışmasını bizde sürdürebilir.
Uzak şehirden gelip aynı gün dönmek isteyen alıcılar için gösterimi sabah saatlerine koyabiliriz. Tay gün ışığında, sakin bir saatte görülür ve dönüş yolu için vakit kalır.