Safkan Arap atı özellikleri: ilk bakışta tanınan yerleri
Safkan Arap atı içbükey yüz profili, iri ve aralıklı gözleri, küçük kulakları ve yüksek taşıdığı kuyruğuyla uzaktan tanınır. Sırtı kısa, göğsü derin, kemiği sıktır; tırnağı da çoğu ırka göre serttir. Bu yapı onu uzun mesafede dayanıklı kılar, endurance yarışlarında Arap ve Arap kırması atların öne çıkması bundandır. Atları kimin yetiştirdiğini merak ediyorsanız hakkımızda sayfasına bakın.
Arap atını alacak kişiye ilk sorduğumuz şey atla ne yapacağıdır. Yarış, damızlık, endurance, gezinti ya da gösteri için aranan Arap atları birbirinden farklıdır; yarış hattından gelen uzun bacaklı bir at ile gösteri hattından gelen kısa sırtlı, belirgin başlı bir at aynı ilanda yan yana durabilir. Amacı baştan konuşmak, size gösterilecek atların sayısını azaltır.
Mizacı sıcaktır. Sahibini çabuk tanır, çabuk öğrenir; kötü bir alışkanlığı da aynı hızla kapar. Box kapısında durduğunuzda başını size çevirip kulaklarını oynatarak sizi izleyen bir at görürsünüz. Tutarlı elde sakinleşen, tutarsız elde huysuzlaşan bir ırktır.
Şişe burun Arap atı: profil neyi anlatır, neyi anlatmaz
Halk arasında şişe burun denen şey, alnı hafif kabarık, burun hattı içe doğru kavis yapan Arap başıdır. Bu profil bazı hatlarda, özellikle gösteri için yetiştirilen Mısır kökenli hatlarda çok belirgindir. Yarış hatlarında daha düz bir yüzle karşılaşırsınız.
Başa bakıp at almayın. Belirgin profilli bir atın bacakları zayıf, sırtı uzun olabilir. Biz başı en sona bırakırız; önce bacak dizilişine, bilek açısına, tırnağa ve eyer yerine bakarız. Yüz profili daha çok atın gösteride ve damızlıkta nasıl karşılanacağını etkiler.
Kanalımızdaki çiftlik videolarında Bezirganhan, Zekaibey ve Gülağa gibi safkan Arap atlarımızı görebilirsiniz; farklı baş tiplerini yan yana izlemek için iyi bir başlangıçtır. Videoda gördüğünüz profilin ahırda, yakından nasıl durduğunu ziyarette karşılaştırırsınız.
Satılık beyaz ve siyah Arap atı: don yaşla nasıl değişir
Satılık beyaz Arap atı diye bilinen atların hemen hepsi aslında kırdır: koyu doğar, her yıl biraz daha ağarır ve ileri yaşta bembeyaz görünür. Kır bir atın ebeveynlerinden en az biri de kırdır. Genç bir tayın ileride ağarıp ağarmayacağını anne ve babanın donundan anlarsınız.
Siyah, yani yağız safkan Arap atı daha az doğar ve bu yüzden aranır. Yaz güneşinde yağız atın tüyü kızıllaşabilir, kış tüyüyle yine koyulaşır. Donla mizaç arasında kanıtlanmış bir bağ yoktur; “al at sinirli olur” sözüne itibar etmeyin.
Beyaz görünen yaşlı kır Arap atlarında kuyruk altı ve gözlerin çevresi dikkatle izlenir. Kır atlarda bu bölgelerde melanom denen pigment kitleleri görülebilir; muayenede veterinerinize bu bölgeleri ayrıca gösterin.
| Don | Doğduğunda | Yaşla birlikte |
|---|---|---|
| Kır | Koyu, çoğu zaman doruya ya da yağıza yakın | Her yıl ağarır, ileride beyaz görünür |
| Demir kırı | Kırın ara evresi | Benekler açılır, ağarma sürer |
| Doru | Kahverengi gövde, siyah yele ve kuyruk | Değişmez |
| Al | Kızıl kahve gövde, aynı tonda yele | Değişmez |
| Yağız | Siyah | Güneşte kızıllaşabilir, kışın koyulaşır |
Satılık Arap atını ahırda, elde ve lonjda nasıl gösteriyoruz
Ziyarette atı önce kendi boxunda görürsünüz. Kapı açılınca üstünüze yürüyor mu, başını yulara kolay veriyor mu, yemliğe saldırıyor mu, buna bakarız. Sonra seyis atı yedekte çıkarır, düz zeminde size doğru ve sizden uzağa yürütür, ardından tırısa kaldırır.
Elde gördükten sonra lonja geçeriz. İki yöne de adım, tırıs ve dörtnalda dönen atın adımlarının eşit olup olmadığı, başını sallayıp sallamadığı burada görülür. Binek olarak düşünülen atlarda önce kendi binicimiz biner; at ısındıktan sonra siz binersiniz.
Ziyareti aceleye getirmeyiz. At ahırdan ilk çıktığında taze ve hareketli olabilir; yarım saat sonra nasıl sakinleştiğini görmek ilk beş dakikadan daha çok şey anlatır. İsterseniz kendi eğitmeninizi ve veterinerinizi getirin, atı onlar da elde ve lonjda görsün.
- Bacak dizilişi: önden ve arkadan bakınca bacaklar düz iniyor mu
- Tırnak: çatlak, halka, düşük topuk var mı
- Sırt ve eyer yeri: elle bastırınca at çöküyor ya da kaçıyor mu
- Diş: kayıttaki yaşla uyumlu mu, ağız içinde yara var mı
- Gözler: bulanıklık, akıntı, bir gözün küçük görünmesi
Pedigri yazımı ve kimlik: Baba – Anne / Annenin babası
Satılık Arap atının pedigrisini ilanlarda ve bizim yazışmalarımızda Baba – Anne / Annenin babası düzeninde görürsünüz. İlk ad babadır, ikinci ad annedir, eğik çizgiden sonraki ad annenin babasıdır. Bu üç ad atın hangi hatlardan geldiğini tek satırda özetler; yarış ya da damızlık amacı varsa dört beş kuşak geriye ineriz.
Kâğıttaki adlar atla eşleşmiyorsa pedigrinin anlamı kalmaz. Bu yüzden atın boynundaki mikroçipi okuyucuyla okutur, numarayı tek tırnaklı kimlik belgesindekiyle karşılaştırırız; safkan Arap ve İngiliz atlarında bu belgeyi Yüksek Komiserler Kurulu düzenler. Belgedeki eşkal, yani atın üstündeki beyaz izlerin tarifi de atla birebir tutmalıdır. Devir ve evrak tarafını pedigri, tescil ve evrak başlığında ayrıca anlattık.
Pedigride aynı ada yakın kuşaklarda birden fazla kez rastlanıyorsa bunu akrabalı yetiştirme olarak not ederiz. Bu tek başına kusur sayılmaz; birçok değerli hat bilinçli yakın yetiştirmeyle kurulmuştur. Damızlık düşünüyorsanız ileride bu atı hangi hatlarla birleştireceğinizi bugünden hesaba katmanız gerekir.
Ankara dışından Arap atı alırken video ve görüntülü görüşme
Ankara dışından alacaksanız atı önce videoyla tanırsınız. Gönderdiğimiz videolarda at düz zeminde size doğru ve sizden uzağa yürür, lonjda iki yöne döner, dört ayağını da kaldırıp tırnağını gösterir. Görüntülü görüşmede istediğiniz açıyı canlı gösteririz; “sol arkayı bir daha yürüt” derseniz yürütürüz.
Video ilk eleme içindir. Karar vermeden önce atı kendi seçtiğiniz bir veterinere muayene ettirmenizi öneririz, veteriner ön muayenesi randevusunu çiftlikte ayarlarız. Satış at yerinde görüldükten sonra yazılı sözleşmeyle tamamlanır. İl dışına sevkte veteriner sağlık raporu gerekir; raporu ve evrakı hazırlar, yolculuğu yetki belgeli nakliyecilerle organize ederiz.
Görüntülü görüşmede atın ahırdaki hâlini de gösteririz: yemliği, suluğu, altlığı, padoku. Atın nerede ve nasıl tutulduğu, yeni ahırınıza alışma süresini tahmin etmenize yardım eder. Videoları aynı gün çekilmiş, kesintisiz parçalar hâlinde göndeririz; kısa kesilmiş klipler yerine atın tamamını görürsünüz.
Arap atında yaş ve diş: kayıtla ağız birbirini tutmalı
Arap atının yaşını önce kimlik belgesindeki doğum tarihinden, sonra ağzından okuruz. Kesici dişlerin şekli, yüzeyindeki izler ve dişlerin açısı yaşla değişir; deneyimli bir göz kayıtla ağız arasındaki büyük farkı hemen yakalar. Belgede genç görünen atın ağzı çok daha yaşlı bir at gösteriyorsa belgeyle atın eşleşmesini yeniden kontrol ederiz.
Arap atları uzun ömürlü bir ırktır ve iyi bakılmış yaşlı bir Arap atı yıllarca binek olarak çalışabilir. Yine de yaş ilerledikçe dişlerde sivrilik ve aşınma artar; düzenli diş törpüsü yapılmamış at yemini iyi çiğneyemez, kilo kaybeder. Satıştan önce son diş bakımının ne zaman yapıldığını söyleriz.
Satıştan sonra Arap atınız çiftlikte kalabilir
Atı aldığınız gün götürmeniz gerekmez. Ahırınız hazır olana kadar ya da at bir süre daha çalışsın istiyorsanız at pansiyonu seçeneğiyle at bizde kalır; yemi, tımarı ve nalbant düzeni alıştığı gibi sürer. Genç atlarda bu süreyi eğitimle birleştirmek isteyen alıcılar olur.
Yarış hedefiyle Arap atı arıyorsanız satılık yarış tayı sayfasında tay seçerken baktıklarımızı ayrıca yazdık. Ankara’da at bakan alıcılar için ziyaret ve randevu bilgisi Ankara satılık at sayfasında.
Pansiyon süresince atınızı randevuyla ziyaret edebilir, binişlerini izleyebilirsiniz. Atın tımar, yem ve çalışma düzenini yeni ahırınızda sürdürebilmeniz için yazılı bir not hazırlarız.