Tek tırnaklı kimlik belgesi: atın ömür boyu tek kimliği
Tek tırnaklı kimlik belgesi, Türkiye’de at, eşek ve katır gibi tek tırnaklı hayvanlar için düzenlenen ve hayvanla ömür boyu kalan kimlik belgesidir. Yürürlükteki yönetmeliğe göre kimliklendirme zorunludur ve doğumdan itibaren en geç 12 ay içinde yapılmalıdır.
Safkan Arap ve İngiliz atlarında belgeyi Yüksek Komiserler Kurulu düzenler. Belge atla birlikte el değiştirir, satıştan sonra satıcıda kalmaz. Belge kaybolduysa ya da üzerindeki bilgi hatalıysa ne yapılacağını düzenleyen kuruma ya da il tarım ve orman müdürlüğüne sorarız; uygulama zaman zaman değişiyor.
Eşkâl: belgedeki atı ahırdaki ata bağlayan çizim
Eşkâl, kimlik belgesinde atın rengini, alındaki yıldız ya da sakarı, bacaklardaki beyazları ve tüy girdaplarını gösteren çizim ve yazıdır. Mikroçip okunmadığında ya da şüpheli olduğunda atı belgeye bağlayan bilgi budur.
Satışta belgeyi elimize alır, atın etrafında dolaşarak her işareti tek tek karşılaştırırız. Renk yıllar içinde değişebilir: kır atlar koyu renkte doğar, yaşlandıkça açılır. Belgedeki renk ile bugünkü renk farklıysa önce doğum yılına, sonra girdaplara ve beyaz işaretlere bakarız.
Eşkâlde yazılı olmayan yeni bir yara izi ya da dağlama görürsek nereden geldiğini satıcıya sorarız. Belgede işaretlenmemiş beyaz bir bacak ya da alındaki farklı bir yıldız, belgenin başka bir ata ait olduğunu düşündürür; bu durumda alım, veteriner çipi okuyup belgeyi doğrulayana kadar bekletilir.
Mikroçip: boynun ortasında, deri altında
Atlarda mikroçip boynun ortasına, deri altına yerleştirilir ve el tipi okuyucuyla okunur. Satışta çipi okutmadan belgeyi kabul etmeyiz. Okuyucuyu biz getiririz, okunan numarayı belgedeki numarayla rakam rakam karşılaştırırız.
Çip bulunamazsa okuyucu boynun iki tarafında da yavaşça gezdirilir; yine okunmazsa veteriner çağrılır. Çip numarası belgeyle tutmayan at, evrak düzelene kadar satılmaz.
Pedigri nasıl okunur
Pedigri, atın baba ve anne hattını birkaç kuşak geriye gösteren soy kaydıdır. İlanlarda kısaca "Baba – Anne / Annenin babası" diye yazılır. Aynı atın adı hem baba hem anne tarafında geçiyorsa akrabalık vardır; damızlık planlamasında buna dikkat edilir.
Yarış kaydı olan safkan atlarda pedigri ve yarış geçmişi TJK kayıtlarından kontrol edilebilir. Damızlık kısrakta anne hattına, yarış tayında baba ile annenin babasına özellikle bakılır; ayrıntısı satılık damızlık kısrak sayfasında.
Sahiplik devri ve TJK kayıtlı at devri
Atın sahiplik kaydının alıcıya geçmesi satışın kâğıt üzerindeki son adımıdır; yönetmelik sahiplik bilgisinin güncel tutulmasını zorunlu tutar. TJK’de kayıtlı bir atta devir TJK üzerinden yürür. Hangi form, imza ve belgelerin istendiğini her seferinde TJK’den teyit ederiz. Alıcı ile satıcının aynı gün evraklarıyla hazır olmasını sağlarız.
Yarış kaydı olmayan atlarda devrin nerede ve hangi belgeyle yapılacağını il tarım ve orman müdürlüğünden öğrenmenizi öneririz. Aşağıdaki tablo satışta elimizden geçen belgeleri özetliyor.
| Belge | Kim düzenler | Satışta ne yapılır |
|---|---|---|
| Tek tırnaklı kimlik belgesi | Safkan Arap ve İngilizde Yüksek Komiserler Kurulu; diğerlerinde il müdürlüğüne sorulur | Ata karşı kontrol edilir, alıcıya teslim edilir |
| Mikroçip | Veteriner hekim takar | Okuyucuyla okunur, belgeyle karşılaştırılır |
| Pedigri ve yarış kaydı | Irkın kaydını tutan kurum | Baba ve anne adları kontrol edilir |
| Veteriner sağlık raporu | Resmi veteriner hekim | İl ya da ilçe dışına sevkte alınır |
| Satış sözleşmesi | Alıcı ve satıcı | İki nüsha imzalanır |
Satış sözleşmesinde olması gerekenler
Satış sözleşmesinde atı başka bir atla karıştırılmayacak şekilde tanımlayan bilgiler ve tarafların anlaştığı şartlar yazılı olmalıdır. Kapora ya da uzaktan ödeme varsa şartlarını açık yazın, emin olmadığınız maddede avukata danışın. Sözleşmeye kimlik belgesinin fotokopisini eklemek, ileride çıkabilecek "hangi at" tartışmasını kapatır.
- Alıcı ve satıcının adı, adresi ve kimlik bilgileri
- Atın adı, doğum yılı, cinsiyeti, rengi ve mikroçip numarası
- Baba ve anne adı
- Satış bedeli ve ödeme şekli
- Teslim tarihi, teslim yeri ve nakliyenin kimde olduğu
- Bilinen sağlık durumu ve yapıldıysa veteriner ön muayene tarihi
Evrakı eksik atı almadan önce düşünün
Kimliği olmayan ya da satıcı adına kayıtlı olmayan bir atı, eksik tamamlanmadan almamanızı öneririz. İlanlardaki "kimliği mevcut" ibaresi belgenin var olduğunu söyler, kimin adına olduğunu söylemez; bunu ayrıca sorun. Belgedeki doğum yılı ile dişlerin gösterdiği yaş arasında büyük fark varsa bunu da veterinerle konuşuruz.
Atı il dışına götürecekseniz veteriner sağlık raporu da gerekir, ayrıntısı at nakliyesi sayfasında. Satıcı tarafındaysanız evrakı satışa çıkmadan hazırlamanın yolunu at satışı nasıl yapılır sayfasında anlattık.